Audioverhalen van onze terreinploegen
Levensverhalen
7
Collega’s vertellen over een moment op het terrein, een ontmoeting of een situatie die hun dagelijkse werk belicht.
Transcriptie lezen
Transcriptie
Te beluisteren
Elke foto opent een audiotrack. Er wordt slechts één verhaal tegelijk afgespeeld. De transcripties blijven beschikbaar via de speler.
De droom om zijn familie terug te zien
Meneer M.*, die door het My Way-team wordt begeleid, had een droom: terugkeren naar zijn geboorteland Marokko en zijn moeder en zus opnieuw zien, die hij elke week belt.
Maar een reis naar Marokko organiseren was niet eenvoudig voor het team. Meneer heeft wekelijks ziekenhuiszorg nodig. Zijn hele netwerk moest daarom worden ingelicht, zodat het ziekenhuis waar hij in Brussel wordt behandeld een ziekenhuis in Marokko kon vinden.
De eerste stap was gezet: er werd een ziekenhuis gevonden en zijn dialyses konden gedurende een maand zonder extra kosten doorgaan.
Een maand was dus de periode waarin meneer kon reizen.
Er werd een budget vrijgemaakt. Meneer M. had het geld. Nu moesten alleen de tickets nog worden geboekt.
Een telefoontje dat het vertrek mogelijk maakt
De vertrekdatum kwam dichterbij, maar het ticket was nog niet gekocht. We moesten meneer ontmoeten om de tickets te boeken, maar die dag was er geen Amazigh-tolk beschikbaar. Meneer is Berber, spreekt niet goed Frans en de communicatie verloopt vooral via tolken. Amazigh-tolken zijn moeilijk te vinden omdat er maar weinig zijn.
Toen herinnerden we ons een gesprek met een collega die niet in een terreinteam werkt, maar wel Amazigh spreekt.
Tijdens een ontmoeting werd hij gebeld en sprak onze collega met meneer M. Aan het einde van het gesprek waren de tickets geboekt.
Meneer M. vertrok op een zaterdag. We konden hem niet naar de luchthaven begeleiden, maar hij vertrok. Een maand lang hoorden we niets van hem.
Toen meneer M. terugkwam, zagen we een glimlach die we zelden op zijn gezicht hadden gezien. Hij was blij dat hij zijn familie en de vertrouwde plekken opnieuw had kunnen zien.
Verhaal van Charlène, sociaal werker bij My Way
Vandaag wil ik jullie vertellen over mevrouw A.*, die we sinds precies een jaar begeleiden met het straatteam. Mevrouw leeft al jaren op straat en wordt stilaan ouder. Ze krijgt steeds vaker te maken met geheugenproblemen, die haar dagelijks leven nog moeilijker maken. Daardoor verlopen gesprekken soms verwarrend en is het niet altijd eenvoudig om te weten hoe we haar het best kunnen helpen. Daarbovenop komen oude wonden en gebeurtenissen uit het verleden die regelmatig terugkeren en haar lijken vast te houden in een verhaal waaruit ze moeilijk kan ontsnappen.
Een jaar lang hebben we verschillende mogelijkheden onderzocht om haar te helpen: op het vlak van gezondheid, sociale ondersteuning, opvang of gewoon bij haar dagelijkse leven op straat. Dit alles heeft geholpen om een band met mevrouw op te bouwen, maar we zijn er niet in geslaagd om haar situatie met haar bankkaart te deblokkeren: mevrouw heeft een inkomen, maar heeft er geen toegang toe omdat ze een blokkade heeft ten aanzien van de bank. Haar toestand gaat week na week achteruit omdat ze niet genoeg eet, zichzelf niets kleins kan gunnen en haar moraal daalt.
Na enkele weken van overleg, binnen het team en met het netwerk, en nadat we de voor- en nadelen zorgvuldig hadden afgewogen, besloten we met mevrouw te spreken over bewindvoering over haar goederen. Het doel is concreet: haar opnieuw toegang geven tot haar financiële middelen, onder meer door de situatie rond haar bankkaart te deblokkeren. Deze stap werd in alle transparantie genomen, waarbij we de tijd namen om onze bezorgdheden, onze argumenten en de voordelen die we voor haar hoopten te bereiken, uit te leggen.
We hebben vervolgens de aanvraag ingediend en een vrederechter kwam mevrouw ontmoeten en volgde ons in deze aanpak. Er werd een advocaat aangesteld, die mevrouw eveneens op straat kwam ontmoeten. De eerste gesprekken verliepen eerder wantrouwig en de spanning was voelbaar. Geleidelijk aan werd de sfeer echter ontspannen. Bij het einde van de ontmoeting bekeek mevrouw de fiets van de advocaat, tilde hem nieuwsgierig op en vroeg met een glimlach: “Is hij van carbon?”
Een licht, bijna onbeduidend moment, dat toch veel zei. Vandaag aanvaardt mevrouw dat hij haar opnieuw komt bezoeken en dat ze samen naar de bank gaan. Een kleine vooruitgang die laat zien dat het mogelijk is om stap voor stap een vertrouwensrelatie op te bouwen.
Een mooie les die ons eraan herinnert dat stap voor stap vooruitgaan, samen en in alle transparantie, werkt!
- Verhaal van Margaux, sociaal werker op straat
Midden juli is de hitte verstikkend. De temperaturen stijgen tot boven de 37 graden en op het terrein wordt elke ronde een race tegen de risico’s van de hittegolf. Tijdens zulke extreme periodes past het team zijn prioriteiten aan: we gaan naar de meest kwetsbare mensen, die er door hun fysieke of psychische gezondheidstoestand niet meer in slagen zichzelf te beschermen.
In deze context besluiten we langs te gaan bij meneer L., die al vijf jaar door Straatverplegers wordt opgevolgd. Sinds acht maanden is hij opnieuw dakloos. Het verlies van zijn woonst, dat rechtstreeks verband houdt met de achteruitgang van zijn mentale gezondheid, heeft hem opnieuw op straat doen belanden, waar hij voortdurend aan gevaar wordt blootgesteld.
Een alarmerende situatie bij 37 graden
Wanneer we hem terugvinden, is de situatie alarmerend. Ondanks de verstikkende hitte draagt meneer verschillende lagen dikke kleding. Hij lijkt volledig afgesloten van de werkelijkheid en gevangen in hallucinaties die hem van de buitenwereld isoleren. Gewoonlijk blijft een gesprek mogelijk, zelfs tijdens zijn psychotische episodes. Maar die dag maakt zijn psychische toestand, in combinatie met de uitputting door de hitte, elk contact bijzonder moeilijk.
Al snel stellen we ons de vraag: hebben we te maken met zijn gebruikelijke toestand of met een acute decompensatie die zijn leven in gevaar brengt? Op het terrein en in een noodsituatie is dat onderscheid essentieel. Een verkeerde inschatting kan enerzijds leiden tot een breuk in de vertrouwensband die we gedurende jaren hebben opgebouwd, of anderzijds tot gevolg hebben dat we een kritieke situatie over het hoofd zien.
Een deskundige blik in een noodsituatie
Op dat moment bellen we Manon, onze psychologe.
In slechts enkele minuten verandert haar tussenkomst de situatie volledig. Vanop afstand helpt ze ons om duidelijker te kijken naar wat we waarnemen. Ze luistert aandachtig naar onze beschrijving, helpt ons om de gebruikelijke signalen van meneer te onderscheiden van de signalen die ons echt moeten alarmeren en begeleidt ons vooral bij de manier waarop we contact met hem kunnen maken zonder zijn angst te vergroten.
Dankzij haar expertise passen we onze houding onmiddellijk aan: onze stem, onze woordkeuze, de fysieke afstand en onze gebaren. Langzaam wordt meneer rustiger. Uiteindelijk stemt hij ermee in om een deel van zijn kleding uit te trekken en water te drinken.
Begrijpen, inschatten en juist handelen
Die dag was de tussenkomst van de psychologe doorslaggevend. Niet alleen als theoretische ondersteuning, maar als een echte operationele steun in een noodsituatie. In situaties waarin enkele minuten een traject volledig kunnen veranderen, stelt haar expertise de teams in staat om de situatie te begrijpen, te beoordelen en juist te handelen.
Op het terrein beperkt de aanwezigheid van een psychologe zich niet tot ontmoetingen met patiënten: ze ondersteunt ook de medewerkers bij complexe menselijke situaties, waarin de grens tussen een psychische crisis, fysiek gevaar en het behouden van de vertrouwensband soms bijzonder dun is. Op bepaalde kritieke momenten kan die expertise letterlijk het verschil maken.
Toegang krijgen tot een woonst is voor iemand die lange tijd op straat heeft geleefd een stap die tegelijk langverwacht en erg ontwrichtend is. Zoals onze collega-arts Pierre, die in maart 2025 overleed, ons vaak zei: verhuizen behoort tot de meest stressvolle gebeurtenissen in een mensenleven.
Verhuizen na een leven op straat: je vestigen, je woonst eigen maken en angst verminderen
Binnen onze Housing First-werking zien we hoezeer de intrek in een woonst angst kan oproepen. Daarom doen we er alles aan om ervoor te zorgen dat iemand zich thuis kan voelen en zich zijn of haar nieuwe leefruimte eigen kan maken.
Dankzij de inrichtingsdienst (SIL) kunnen mensen hun meubels, decoratie en noodzakelijke spullen kiezen, zodat ze zich onder de best mogelijke omstandigheden kunnen vestigen. Maar na verloop van tijd merkten we dat welzijn in de woonst niet alleen afhangt van de materiële inrichting. Een van de sleutelelementen is de mogelijkheid om te kunnen rekenen op een sterk lokaal netwerk.
Tot de belangrijkste schakels in dat netwerk behoren gezinshulpverleners en huishoudhulpen, van wie de rol vaak onderschat wordt.
Gezinshulpverleners, huishoudhulpen en OCMW: een lokaal netwerk voor zelfstandigheid, sociale verbondenheid en waardigheid
We werken nauw samen met de diensten van de OCMW’s en met particuliere organisaties. Hun steun is veelzijdig en waardevol: onderhoud van de woonst, begeleiding bij boodschappen, hulp bij maaltijdbereiding en ondersteuning bij administratieve stappen.
Hun rol gaat echter veel verder dan het praktische. Door hun regelmatige en geruststellende aanwezigheid helpen zij sociale contacten in stand te houden, eenzaamheid te voorkomen en opnieuw structuur te brengen in het dagelijks leven. Deze diensten ondersteunen zelfstandigheid, bevorderen het thuisblijven en dragen actief bij aan het herstel van een gevoel van waardigheid.
Daarom proberen we aanwezig te zijn bij de eerste ontmoetingen: om het contact te vergemakkelijken, de relatie op gang te brengen en ondersteuning te helpen bieden die aangepast is aan onze doelgroep, die vaak extra aandacht nodig heeft.
Tijdens de hele begeleiding blijven we nauw contact houden met deze diensten en werken we echt samen. Of het nu gaat om de aanvraag van een nieuwe identiteitskaart, de voorbereiding van een afspraak met een verhuurder, of het leggen van contact met een vastgoedbeheerder zodat een hulpverlener iemand kan begeleiden bij het boodschappen doen: dit zijn stappen die we samen zetten.
Onze patiënten zijn overigens erg dankbaar voor de steun die ze krijgen en hechten veel belang aan die gedeelde momenten. Zo keek meneer S. er deze zomer reikhalzend naar uit om samen met zijn hulp boodschappen te doen, een watermeloen te kopen en maaltijden voor het weekend te bereiden. Meneer J. had het daarentegen lange tijd moeilijk om zijn huis uit te komen; dankzij de begeleiding van zijn hulpverleners lukt dat vandaag beter.
Diensten onder druk: het lokale netwerk behouden om isolatie te voorkomen en het behoud van de woonst veilig te stellen
Toch dreigen deze diensten vandaag te verdwijnen of sterk te worden ingeperkt binnen de OCMW’s. Dat zou een enorm verlies betekenen. Want achter elke schoonmaakbeurt, elke bereide maaltijd en elke afgehandelde administratieve stap schuilt veel meer dan alleen dienstverlening: het geeft onze patiënten de kans om in hun woonst te blijven, verankerd te blijven in hun buurt en uit te kijken naar een waardigere toekomst.
— Louise, verpleegkundige bij het Housing First team
Sommig nieuws treft een team diep. Het herinnert ons eraan wat het werkelijk betekent om “het leven te begeleiden” — als de dood zelf ook deel wordt van dat pad.
Liam* was pas vierendertig. Veel te jong om te sterven. Na een lang parcours op straat woonde hij sinds kort in een echte woonst. Een plek die hij met zorg en smaak naar zijn beeld had ingericht.
Hij voelde zich er goed. Hij krabbelde langzaam overeind. Hij sprak over toekomst, plannen, familie. Hij glimlachte. En toen nam het leven een andere wending.
Wat ons nog steeds raakt, is de stille eenzaamheid van zijn laatste momenten. Het duurde enkele dagen voor we begrepen dat hij was overleden.
Het is een pijn die moeilijk onder woorden te brengen is. Want soms zijn wij de enige band, de enige bezorgde aanwezigheid achter een gesloten deur.
Maar in die pijn zit ook een zekere vrede. Liam stierf niet op straat. Hij stierf thuis. Met een dak boven zijn hoofd, herinneringen en een plek die van hem was. En dat, ook al neemt het de verdriet niet weg, verandert alles.
Zoals vaak in zulke situaties kwam het Collectief van de doden van de straat in actie. Samen met hen en het netwerk organiseerden we een herdenking. Een moment om afscheid te nemen, te herinneren, en het leven te erkennen van iemand die vaak onzichtbaar bleef.
Deze ceremonies zijn tegelijk afscheid en hereniging: van harten die zich rond eenzelfde strijd scharen — die van menselijke waardigheid, tot in de dood.
Begeleiding bij het levenseinde: een enorme verantwoordelijkheid
Het begeleiden van het levenseinde maakt soms deel uit van onze Housing First-missie. Het is een immense verantwoordelijkheid, en een wonde die blijft.
Maar het is ook het bewijs dat we ergens in zijn geslaagd: iemand de kans geven om te leven — en te sterven — op een andere manier dan op straat.
- Audrey, sociaal werkster en coach van de woonpool
Dakloze patiënten, uitdagingen en obstakels
Zes maanden na het overlijden van onze dierbare collega Pierre (✝23-03-2025) delen we een van zijn vele reflecties, als eerbetoon. Pierre belichaamde de professionele inzet en menselijkheid die de kern vormen van het werk van Straatverplegers. Zijn woorden blijven in ons nazinderen.
Moeilijke patiënten of een falend systeem?
Onze patiënten zijn geen ‘grappige figuren’. Meestal vuil en sterk ruikend, vaak onder invloed van alcohol of andere middelen, grof of beledigend, soms zelfs gewelddadig, ze komen hun afspraken niet na, mijden of duwen ons weg, verliezen onmiddellijk de documenten die we zorgvuldig hebben verzameld, of merken ons nauwelijks op in hun waanzin. Kortom, ontmoetingen zijn, wanneer ze plaatsvinden, zelden aangenaam.
Ook al weten we dat er aan het einde van de weg positieve verrassingen kunnen zijn, duurt het soms maanden voor er resultaat zichtbaar is. Begrijpelijk dat dit demotiverend kan zijn voor de werkers.
Ik was dan ook verrast toen een jonge collega me toevertrouwde dat het moeilijkste in haar werk niet de omgang met patiënten is, maar wel het systeem en zijn disfuncties. Sindsdien heb ik gemerkt dat veel collega’s dit delen.
We botsen te vaak op een tekort aan middelen of opvangplaatsen, wat alles bemoeilijkt of zelfs onmogelijk maakt, stigmatisering in de hand werkt, leidt tot slechtere opvang of minder toegang tot zorg, absurde en uitsluitende regels versterkt en de traagheid van administratieve procedures in stand houdt.
De kracht van geëngageerde zorgprofessionals
Gelukkig komen we ook regelmatig gepassioneerde, bekwame, geduldige en gemotiveerde professionals tegen, die het verschil maken en ons helpen de moed niet te verliezen.
Die collectieve energie weerspiegelde Pierre’s vertrouwen in de aanwezige competenties op het terrein: er zijn wél kwaliteitsvolle mensen in de zorg- en sociale sector.
Een gebrek aan middelen als grote hinderpaal
Mijn conclusie? Vaardigheden, motivatie en expertise zijn overal aanwezig, en zelfs in voldoende mate. Maar het budgettekort en gebrek aan middelen vormen een aanzienlijke belemmering en bron van ontmoediging, zowel voor de mensen die hulp nodig hebben als voor zij die hen begeleiden.
Door zijn woorden heen
Door zijn woorden en inzet herinnerde Pierre ons eraan dat achter de administratieve rompslomp en de gebreken van een vaak falend systeem het essentiële blijft: het menselijke contact, geduld, en vertrouwen in ieders waardigheid. Zijn scherpe maar warme blik moedigt ons aan om te blijven strijden voor een rechtvaardiger, soepeler en toegankelijker systeem, waar zorgverleners en patiënten niet gehinderd worden, maar écht ondersteund.
Laat dit eerbetoon ook een belofte zijn: samen blijven we staan voor de waarden die Pierre zijn leven lang hebben geleid, met als doel het beëindigen van dakloosheid.