Naar aanleiding van de Nationale Dagen van de Gevangenis in België staan we stil bij het verband tussen gevangenis en dakloosheid, en bij wat er al vóór de vrijlating kan gebeuren om te voorkomen dat mensen opnieuw op straat belanden.

Een leven op straat begint niet altijd bij het verlaten van de gevangenis. Voor sommige mensen maakte de straat al vóór hun opsluiting deel uit van hun dagelijks leven.

Gevangenis en dakloosheid worden soms als aparte problemen gezien. Helaas zijn ze nauw met elkaar verbonden.

In veel gevallen bevonden mensen zich al vóór hun opsluiting in een kwetsbare situatie. Ze hadden geen woning, kampten met gezondheidsproblemen, leefden in sociaal isolement of konden hun rechten moeilijk laten gelden. Een verblijf in de gevangenis kan die problemen verergeren. Mensen kunnen hun woning verliezen of het contact met hun omgeving kwijtraken, gezondheidsproblemen kunnen verergeren en sociale begeleiding kan wegvallen. Zo maakt de gevangenis levenslopen die al te vaak door breuken getekend zijn nog kwetsbaarder.
 

Wie de gevangenis verlaat, laat zijn problemen niet achter de tralies.

Wie vrijkomt, krijgt de vrijheid terug. Maar dan rijst vaak de vraag: waarheen? Zonder woning, netwerk of inkomen, en soms ook zonder papieren die in orde zijn, is het moeilijk om een oplossing te vinden. Vrijkomen kan dan betekenen dat iemand opnieuw op straat belandt. Zoals in een slecht potje Monopoly. Zo begint een nieuwe periode van onzekerheid.

Hoe kunnen we van mensen verwachten dat ze hun leven weer opbouwen en opnieuw hun plek vinden in een samenleving die hun geen plaats biedt, als ze niet eens weten waar ze diezelfde avond zullen slapen?

Als we een einde willen maken aan dakloosheid, moeten we van de voorbereiding op het vertrek uit een instelling een prioriteit maken. De begeleiding moet al vóór de vrijlating worden geregeld.

Daarvoor moeten sociale diensten, zorgverleners en organisaties op het terrein samenwerken. Geen enkele organisatie kan al die uitdagingen alleen aanpakken.

De strijd tegen dakloosheid kan zich niet beperken tot het begeleiden van mensen die al op straat leven. We moeten ook de breuken voorkomen waardoor mensen op straat terechtkomen of er opnieuw belanden.

Dakloosheid voorkomen betekent ook aandacht hebben voor wat zich achter de gevangenismuren afspeelt en voorbereiden wat er gebeurt zodra iemand die muren achter zich laat. We kunnen niet langer aanvaarden dat een breuk bij het verlaten van een instelling iemands hele leven ontwricht.

Ontdek hoe we werken aan een einde aan dakloosheid maken.