Dit jaar vieren wij met Straatverplegers vzw onze 20ste verjaardag. Wat in 2006 begon als een kleinschalig Brussels initiatief van Emilie Meessen en Sara Janssens, is twee decennia later uitgegroeid tot een onmisbare schakel in de strijd tegen dakloosheid in Brussel en Luik.
Meer dan tweehonderd langdurig dakloze mensen konden over de afgelopen jaren duurzaam geherhuisvest worden.
Terugblikkend op deze periode stellen wij vast dat een radicale verschuiving van louter ‘helpen’ naar structureel ‘oplossen’ de enige weg vooruit is. Maar die weg dient zich nog lang en hobbelig aan.
Twee decennia geleden trok onze eerste ploeg het terrein op. Onze missie evolueerde geleidelijk aan: van de meest kwetsbare mensen op straat medisch ondersteunen tot hen begeleiden naar een duurzame huisvesting en een zinvol leven.
Een voortdurende leerschool en professioneel engagement
Werken met deze uiterst kwetsbare doelgroep is mensenwerk en een voortdurende leerschool. Het succes van Straatverplegers steunt op het engagement van tientallen verpleegkundigen, sociaal werkers en andere professionals – vaak jonge krachten – die de kwaliteit van onze werking garanderen.
Toch was de weg de afgelopen 20 jaar verre van rimpelloos. Naast markante overlijdens en het afscheid van dierbare collega’s, botsen wij op harde structurele grenzen.
“Het was nooit gemakkelijk; wij hebben groeipijnen gekend en talloze obstakels overwonnen, financieel en organisatorisch,” zegt Emilie Meessen, medeoprichtster en nog steeds actief binnen de organisatie.
"Vandaag opereren we in een context waarin we niet langer blindelings op de politiek kunnen rekenen voor oplossingen. Er wordt beknibbeld op subsidies, onze ploegen worstelen met administratieve molens die niet bedacht zijn op de complexe problematieken van onze patiënten, betaalbare woongelegenheid is schaars, de geestelijke gezondheidssector worstelt met een manifeste ondercapaciteit en een meedogenloos migratiebeleid doet de dakloosheid nog verder exploderen.
"Het dwingt ons om ons te concentreren op wat écht van ons afhangt: de manier waarop we dag na dag naar onze patiënten kijken en met hen samenwerken. Tegelijk is de solidariteit van burgers een onmisbare levenslijn geworden. Zonder de onvoorwaardelijke steun en het engagement van onze schenkers zouden we niet staan waar we nu staan.”
Paradigmashift: Housing First als leidraad
In twintig jaar tijd hebben wij met Straatverplegers en – mede onder onze impuls – de hele dakloosheidssector een cruciale paradigmashift zien ondergaan: o.a. met de Housing First (eerst een woonst) methodologie ligt de focus vandaag op het definitief oplossen van dakloosheid. Dit wordt echter bemoeilijkt door de inertie op de woningmarkt. Met een veel te kleine sociale woningvoorraad en te hoge drempels op de private markt, blijft huisvesting een belemmerende flessenhals.
De patiënt als kompas
Vandaag zijn we een laboratorium voor het einde van dakloosheid: een plek waar wij durven falen, leren en opnieuw proberen, ten dienste van de meest kwetsbaren.
De motor achter deze innovatie zijn de patiënten zelf. Zij hebben de limieten van de werking opgerekt en getoond dat mensen zelfs uit de meest hopeloze situaties kunnen ontsnappen, mits we in hen willen investeren.
Gedragen door medemenselijkheid
Deze verjaardag is ook een eerbetoon aan de meer dan 200 collega’s, stagiairs en vrijwilligers die zich met hart en ziel hebben ingezet. Hun inzet staat voor compassie en geloof in nieuwe kansen.
Een bijzondere vermelding gaat uit naar Dr. Pierre Ryckmans, vijftien jaar lang een van onze drijvende krachten, die ons in maart 2025 onverwacht verliet.
"Onze motor is wat ik 'concrete liefde' noem," legt Emilie Meessen uit.
Het is geen naïeve liefde, maar een veeleisende en geëngageerde kracht die blijft geloven in de ander en in de toekomst, zelfs wanneer alles verloren lijkt. Het zijn onze patiënten die ons de weg wijzen; elke persoon die we ontmoeten is een bron van creativiteit en hoop. Dat is wat ons toelaat om na twintig jaar nog steeds samen door te gaan en elke dag opnieuw inventief te zijn in onze aanpak."
Na twintig jaar blijven wij met Straatverplegers strijdvaardig. Wij blikken niet alleen terug op een bewogen geschiedenis, maar kijken vooral vooruit naar een toekomst waarin dakloosheid niet langer bestaat in steden als Brussel of Luik.