Deze zomer kregen dakloosheid en grote bestaansonzekerheid veel aandacht in het nieuws in Luik. Bewoners en handelaars uitten hun bezorgdheid, onmacht of frustratie over druggebruik in de openbare ruimte, het risico op brand in bepaalde groenzones en het gevoel van onveiligheid.
We begrijpen die bezorgdheden. Ze maken deel uit van de realiteit in onze stad en het heeft geen zin om ze te ontkennen. Maar wij, werknemers uit de sectoren dakloosheid, gezondheid en welzijn, willen één essentieel punt benadrukken: mensen die dakloos zijn, zijn deze zomer niet plots in de openbare ruimte verschenen. Bij de laatste telling waren er 2.160 mensen zonder thuis, van wie bijna 260 mensen op straat leefden. Hen verplaatsen zal dakloosheid niet doen verdwijnen.
Een realiteit die niet verdwijnt door ze te verplaatsen
Deze situatie is het gevolg van problemen die al lange tijd bekend zijn. Wanneer er onvoldoende oplossingen zijn op het vlak van huisvesting, gezondheid, schadebeperking en sociale begeleiding, verdwijnt bestaansonzekerheid niet. Ze wordt uiteindelijk erger, zichtbaarder en concentreert zich in de openbare ruimte.
We kunnen wat er vandaag gebeurt dus niet herleiden tot een kwestie van openbare rust of tot de aanwezigheid van mensen die dakloos zijn in bepaalde wijken of groenzones. De huidige situatie is ook het gevolg van politieke keuzes op verschillende beleidsniveaus: het schrijnende tekort aan betaalbare woningen, de ontoereikende middelen voor begeleiding, de overbelasting van diensten, de moeilijke toegang tot zorg en de sluiting van de ruimte voor risicobeperkend druggebruik dragen allemaal, in verschillende mate, bij aan deze realiteit.
Daar komen de interventies en controles in het station Luik-Guillemins, de verplaatsing van mensen en het verlies van subsidies voor bepaalde terreinorganisaties nog bij. Wanneer mensen zich verplaatsen of van een plek worden verdreven, houden ze niet op dakloos te zijn, drugs te gebruiken of zorg nodig te hebben. Ze moeten een andere plek vinden om naartoe te gaan.
Dat leidt tot situaties zoals die aan de Coteaux de la Citadelle of tot druggebruik in het stadscentrum. Maar dat is niet het probleem zelf, het is het zichtbare symptoom van een ruimer probleem. Bovendien beperkt dit zich niet tot één plek: het verplaatst zich van de ene wijk naar de andere naargelang de controles en ontruimingen.
Ook de sector op het terrein staat onder druk
Ondertussen staat ook de sector zelf onder druk. Professionals uit de gezondheids- en welzijnssector moeten de mensen bereiken die het verst van de hulpverlening verwijderd zijn, aanwezig blijven op straat, steeds complexere situaties aanpakken, mensen begeleiden bij administratieve stappen, samenwerken met de wijken en oplossingen uitwerken om mensen van de straat te helpen. Het zijn essentiële opdrachten, maar ze worden nog te vaak uitgevoerd met ruim onvoldoende menselijke en financiële middelen. Die middelen blijven afnemen in verhouding tot de omvang van de noden en de sterk toenemende bestaansonzekerheid.
Als professionals uit de sector stellen we vast dat de situatie verslechtert en maken we ons zorgen dat we niet langer over de nodige middelen beschikken om aan de behoeften te beantwoorden.
Veiligheid en solidariteit zijn niet onverenigbaar
We mogen burgers en mensen in grote bestaansonzekerheid niet tegenover elkaar plaatsen. Het is belangrijk dat iedereen zich veilig kan voelen in zijn of haar wijk en in de openbare ruimte. Die doelstellingen zijn verenigbaar met een solidair beleid. Een beleid dat ook schadebeperking mogelijk maakt. De huidige veiligheidsmaatregelen verplaatsen problematische situaties tijdelijk. Ze pakken het probleem niet bij de wortel aan. Daarvoor mogen we ons niet beperken tot het beheersen van de zichtbare gevolgen van dakloosheid, maar moeten we eindelijk de nodige middelen inzetten om de oorzaken ervan en de gekende oplossingen aan te pakken.
We vragen de overheid dan ook om concrete keuzes te maken: duurzame oplossingen voor herhuisvesting ondersteunen en het aanbod van publieke huisvesting vergroten, de ruimte voor risicobeperkend druggebruik heropenen, de middelen versterken van verenigingen die instaan voor het werk op straat en de begeleiding, en meer oplossingen ontwikkelen op het vlak van gezondheid en mentale gezondheid. De situatie kan worden aangepakt door te kiezen voor huisvesting, gezondheid, schadebeperking en begeleiding.
Ondertekenaars:
- Straatverplegers
- Action Vivre Ensemble
- SSADA
- L'ASBL Benoit et Michel
- SSM Centre Alfa
- Occupons le terrain
- Resto du coeur Liège
- ATD Quart Monde Belgique
- Les Sentinelles de la Nuit