In elke fase van het traject om iemand duurzaam van de straat te helpen, staat de mentale gezondheid centraal in onze aanpak. Of het nu gaat om het opbouwen van een vertrouwensrelatie tijdens de eerste contacten of om ervoor te zorgen dat iemand opnieuw zelfstandig in de samenleving kan leven wanneer die persoon in een woonst verblijft, het evalueren en ondersteunen van de psychische gezondheid vormt een belangrijke uitdaging voor onze organisatie.
De voorbije jaren zijn dan ook veel inspanningen gegaan naar het zoeken naar concrete antwoorden op deze realiteit. Uit die jaren van reflectie, experimenteren en werk op het terrein is onder meer ReDiCo ontstaan, een instrument dat ons psychologisch team met trots voorstelt.
ReDiCo, het nieuwe meetinstrument voor mentale gezondheid
ReDiCo – voor Relatie, Discours, Ziektebesef (FR : Relation, Discours, Conscience morbide) – is een meetschaal die ontwikkeld werd om terreinwerkers te helpen de mentale gezondheidstoestand van de mensen die ze begeleiden op een objectieve en coherente manier te evalueren, om de besluitvorming op het terrein te ondersteunen en de stappen die daaruit voortvloeien te structureren.
Voor elk van de drie eerder genoemde criteria werden verschillende ernstgraden – van 0 tot 3 – vastgelegd. De evaluatie van een persoon leidt dus tot een totaalscore tussen 0 en 9, waaraan een min of meer duidelijke richting gekoppeld is. Een score lager dan 3 betekent bijvoorbeeld dat overwogen moet worden om de hulpdiensten te bellen.
Weloverwogen criteria
Zoals we eerder vermeldden, berust de evaluatie van de mentale gezondheid op drie dimensies: Relatie, namelijk het vermogen van de persoon om contact te maken en met anderen om te gaan; Discours, dat betrekking heeft op de samenhang en verstaanbaarheid van wat de persoon zegt; en Ziektebesef, dat overeenkomt met de mate waarin de persoon inzicht heeft in de eigen mentale toestand.
Deze drie criteria werden uiteraard niet willekeurig gekozen. Ze zijn gebaseerd op de criteria die zijn vastgelegd in de Belgische wet betreffende de bescherming van personen met een psychische aandoening, die bepaalt onder welke voorwaarden een beschermingsmaatregel kan worden overwogen. Zo kan het handelen van de teams binnen een wettelijk kader worden geplaatst wanneer de situatie van de persoon een verdere vorm van zorg of bescherming vereist.
Wanneer gebruik je ReDiCo?
De evaluatie met behulp van ReDiCo moet worden uitgevoerd tijdens de eerste 20 minuten van de ontmoeting met de persoon, om te beoordelen in welke mate die persoon zijn of haar psychische verdedigingsmechanismen kan behouden en eventuele waanideeën gedurende die periode kan beheersen. ReDiCo krijgt echter vooral betekenis wanneer het doorheen de tijd wordt gebruikt. Door de evaluatie tijdens verschillende ontmoetingen te herhalen, kunnen de teams de evolutie van de situatie opvolgen: een verbetering, stabilisatie of net een verslechtering van de toestand van de persoon vaststellen.
ReDiCo is dus tegelijk een observatie-instrument, een hulpmiddel bij de besluitvorming en een opvolgingsinstrument. Dankzij deze tool beschikken professionals over een gemeenschappelijke taal om elke situatie nauwkeuriger te beoordelen, op basis van concrete elementen in plaats van individuele indrukken.
ReDiCo maakt deel uit van de tools die Straatverplegers ontwikkelt om professionals te ondersteunen bij hun begeleiding.