Sinds ik in oktober 2024 bij Straatverplegers ben gestart, heb ik de kans gehad om een aantal zeer leerzame vormingen en bijscholingen te doen. Wat me het meeste is bijgebleven, is een vorming die ik tijdens mijn stage in 2023 volgde: werken met mensen met schizofrenie. Een ervaring die mijn begrip van deze complexe realiteit danig door elkaar heeft geschud en die er vandaag nog voor zorgt dat ik de manier waarop ik patiënten naar een nieuwe thuis begeleid, heb aangepast.
Ondergedompeld in de geestelijke gezondheidszorg
De oefening die de diepste indruk heeft nagelaten was tijdens een discussie in kleine groepjes, waarbij één persoon een koptelefoon droeg die verontrustende stemmen uitzond. Toen ik de koptelefoon opzette, werd ik al snel overspoeld door duistere en angstaanjagende stemmen: "Hou je mond!", "Iedereen kijkt naar je!", "Je doet alles verkeerd!".
Na drie à vijf minuten voelde ik me angstig, ongemakkelijk en kon ik me onmogelijk concentreren. Elke poging om het gesprek te volgen werd overschaduwd door dit innerlijke rumoer. Ze hard zelfs, dat ik moeite had met onderscheiden wat m'n collega's zeiden en waar de stem m'n aandacht op vestigde.
Maar als iemand zich rechtstreeks tot mij richtte, viel het me op dat ik het gesprek veel beter kon volgen. Een gesprek tussen verschillende personen volgen, was zeer moeilijk. Op dat moment besefte ik hoe zwaar de mensen met schizofrenie het hebben wanneer ze heen en weer worden geslingerd tussen die overweldigende innerlijke wereld en de realiteit van buiten.
Een nieuw begrip voor patiënten
Dankzij deze ervaring begrijpen we nu beter bepaalde gedragingen van onze patiënten:
- Heel hard praten, om de stemmen te overstemmen.
- Onophoudelijk praten (logorroe) om de controle over het gesprek te behouden.
- De draad van een gesprek kwijtraken of een vraag beantwoorden die nooit is gesteld.
Wat voor ons eenvoudig lijkt, kost hen een enorme inspanning. Ik begrijp ook beter waarom sommigen hun toevlucht zoeken in alcohol: om de stemmen te kalmeren en wat rust te vinden in hun dagelijks leven.
Een les in menselijkheid en begeleiding
Deze opleiding was niet alleen een professionele “opfrissing”: het was een echte les in menselijkheid en empathie. Ze heeft mijn vaardigheden versterkt, me herinnerd aan het belang van een respectvolle en geduldige aanpak, en mijn overtuiging versterkt dat begeleiding altijd moet gebeuren met luisteren, welwillendheid en respect voor de waardigheid.
Ik ben Straatverplegers zeer dankbaar dat ze zoveel investeren in de voortdurende bijscholing van hun teams, zowel op straat als in de opvangcentra. Want naast kennis zijn het vooral deze meeslepende ervaringen die indruk op ons maken en die onze manier van begeleiden van elke persoon op weg naar herstel bepalen.